Just another WordPress.com fantasy

Archive for Tháng Năm, 2011

CHUYÊN ĐỀ SỐ 02:

LẠM PHÁT NĂM 2011

NGUYÊN NHÂN VÀ THỰC TRẠNG

Nói đến lạm phát thì ít nhiều mọi người đều biết đó là hiện tượng kinh tế xảy ra khi lượng tiền lưu thông trên thị trường nhiều hơn số lượng hàng hóa lưu thông trong trao đổi hay nói ngắn gọn là hiện tượng đồng tiền mất giá. Nỗi lo lạm phát không những luôn là bóng ma ám ảnh các nhà quản lý kinh tế mà còn tác động rất lớn đến đời sống người dân, đặc biệt là người có thu nhập thấp và trung bình. Trong hai năm 2009 và 2010, tỷ lệ lạm phát của VN lần lượt là 6,9% và 10%, so với các nước trong khu vực thì tỷ lệ này tương đối cao. Trên đà tăng đó, bước sang năm 2011, lạm phát cao không chỉ còn là nguy cơ mà nó đang trở thành hiện thực nhức nhối cho các nhà hoạch định chính sách và tạo ra cơn khủng hoảng trong đời sống nhân dân. Để hiểu rõ hơn về hiện trạng lạm phát ở VN và các nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, sau đây xin mời mọi người hãy cùng tôi tìm hiểu.

NGUYÊN NHÂN

Đầu tiên, chúng ta cần đề cập đến các nguyên nhân dẫn đến thực trạng lạm phát hiện nay. Khi đề cập đến nguyên nhân gây  lạm phát ở VN, chúng ta cần chia làm hai nhóm nguyên nhân: nguyên nhân sâu xa trong quá khứ và các tác động hiện tại.

Về các nguyên nhân sâu xa thì có hai nguyên nhân chính: thâm hụt cán cân thương mại trong thời gian dài biến VN trở thành nước nhập siêu và bội chi ngân sách dẫn đến việc phát hành thêm tiền.

Như mọi người đều biết, VN chủ yếu xuất khẩu nguyên liệu thô (dầu thô, cà phê, tiêu, điều), nông lâm thủy sản (gạo, sắn, cá basa, tôm, các loại gỗ quý…) nhưng lại nhập khẩu nhiều loại nguyên liệu đầu vào phục vụ cho sản xuất như sắt thép, phụ liệu thực phẩm, xăng dầu… và các mặt hàng xa xỉ như rượu bia, mỹ phẩm, xe hơi khiến cho cán cân thương mại thâm hụt nghiêm trọng, lượng ngoại tệ bị đẩy ra nước ngoài. Đặc biệt, VN trở thành nước nhập siêu lớn nhất của  Trung Quốc gia đoạn từ 2007-2010 và đến nay tiếp tục dẫn đầu, chúng ta có thể thấy qua biểu đồ sau:

     Việc nhập khẩu và nhập siêu gia tăng ngày một nhiều, mà chủ yếu là nhập khẩu nguyên liệu đầu vào đã đẩy giá thành sản phẩm của các doanh nghiệp trong nước lên cao vừa làm giảm sức cạnh tranh của doanh nghiệp vừa đẩy chỉ số giá tiêu dùng tăng theo dẫn đến nguyên nhân lạm phát. Chúng ta hãy xem thêm báo cáo về hoạt động xuất nhập khẩu của  Việt Nam trong giai đoạn 2006-2010 để thấy cán cân thương mại bị thâm hụt như thế nào

Riêng 4 tháng đầu năm 2011, theo báo cáo, nhập siêu đã vào khoảng 4,897 tỷ USD, tăng hơn cùng kỳ năm ngoái khoảng 5,9%, tương đương tăng thêm 271 triệu USD. Đương nhiên việc nhập siêu gia tăng có tác động đến thị trường ngoại hối và ảnh hưởng đến việc bình ổn tỷ giá. Nhưng ngoài ra, nhập siêu tăng cũng tác động xấu đến tăng trưởng, khi thể hiện sản lượng nền kinh tế đang dưới mức tiềm năng và phải phụ thuộc vào sản lượng từ bên ngoài.

Bên cạnh  thâm hụt cán cân thanh toán, bội chi ngân sách cũng là một nguyên nhân dài hạn khác khiến tình hình lạm phát khó kiểm soát, nhìn vào biểu đồ dưới đây, chúng ta dễ dàng thấy rằng hoạt động bội chi ngân sách trong giai đoạn 2005-2010 của  VN có chiều hướng đi lên:

    Tuy bội chi có giảm trong giai đoạn 2009-2010 nhưng vẫn nằm ở mức hơn 6%, cho thấy việc sử dụng ngân sách chưa hiểu quả. Do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trực thuộc Chính phủ nên trong thời gian qua đã phải phát hành một lượng tiền vào thị trường nhằm giải quyết bội chi ngân sách. Việc phát hành thêm tiền là nguyên  nhân chính dẫn đến lạm phát.

Ngoài các nguyên nhân dài hạn đã trình bày như trên, tình hình lạm phát gia tăng còn chịu nhiều tác động của tình hình trong và ngoài nước giai đoạn cuối năm 2010 đầu năm 2011.

Thứ nhất, tình hình chính trị kinh tế thế giới năm 2010 và đầu năm 2011 có nhiều chuyển biến động xấu, điển hình là tình trạng nợ công ở châu Âu, bạo loạn chính trị ở Bắc Phi và Trung Đông, diễn biến thời tiết có nhiều phức tạp đã ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất của các quốc gia mà Việt Nam nhập khẩu nguyên liệu. Những yếu tố đó đã khiến nguồn nguyên liệu đầu vào cho sản xuất trở nên khan hiếm, đắt đỏ dẫn đến giá thành sản phẩm lên cao.

Thứ hai, để giải quyết tình trạng thiếu hụt ngoại tệ và cân bằng giá trị cán cân thương mại, trong giai đoạn 2010-2011, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã điều chỉnh tỷ giá VND-USD ba lần, đó là vào các thời điểm tháng 8/2010, tháng 2/2011 và tháng 3/2011. Việc điều chỉnh của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam này với mong muốn hỗ trợ cho hoạt động xuất khẩu nhưng lại khiến cho tình trạng nhập siêu của Việt Nam ngày càng xấu đi. Cụ thể là, trong 4 tháng đầu năm 2011, giá các loại nhiên liệu phục vụ sản xuất và tiêu dùng đều tăng, trong đó giá điện tăng 1 lần, giá gas tăng 3 lần và giá xăng dầu tăng 2 lần khiến cho giá tất cả các sản phẩm đều tăng theo.

Cuối cùng là chỉ số CPI 4 tháng đầu năm 2011 đều tăng 13,05% so với cùng kỳ, riêng tháng 4/2011, chỉ số CPI tăng 3,32% cao nhất trong ba năm qua. Nếu như chỉ số CPI trong 3 tháng đầu năm tăng thì do yếu tố mùa vụ chính là việc gia tăng tiêu dùng trong dịp Tết Nguyên Đán thì việc CPI tăng vọt là dấu hiệu báo động cho tình trạng lạm phát ở VN. Trong đó,tất cả các nhóm ngành đều tăng nhưng tăng nhiều nhất vẫn là nhóm hàng thực phẩm và dịch vụ ăn uống.

THỰC TRẠNG

Qua các nguyên nhân dẫn đến lạm phát nói trên, chúng ta hãy cùng xem lạm phát đã ảnh hưởng như thế nào đến nền kinh tế Việt Nam

Đầu tiên phải kể đến là việc trong năm 2010, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã quyết định nâng mức trần lãi suất huy động vốn của các ngân hàng thương mại đối với Việt Nam đồng lên mức 14%/năm, cao hơn rất nhiều so với khu vực. Và mới đây, con số này đã được nâng lên mức 15%/năm. Với mức lãi suất huy động vốn cao như vậy thì không tránh khỏi lãi suất cho vay đạt mức từ 25%-27%/năm. Từ đó, doanh nghiệp khó lần tiếp cận vốn vay để duy trì và mở rộng sản xuất dẫn đến tình trạng trì trệ sản xuất và nguy cơ phá sản là khá cao. Trong nền kinh tế Việt Nam, số lượng doanh nghiệp vừa và nhỏ chiếm hơn 80%, nếu như các doanh nghiệp này không thể tiếp cận nguồn vốn để sản xuất thì liệu nền kinh tế có thể tăng trưởng được hay không? Hoạt động vay để sản xuất giảm mạnh nhưng vay phi sản xuất, trong đó chủ yếu là vay cho tiêu dùng lại tăng cao như mua xe, xây nhà… dẫn đến đẩy chỉ số chi phí tiêu dùng tăng thêm và dễ dẫn đến vỡ nợ tín dụng. Bên cạnh đó, với mức lãi suất huy động vốn hấp dẫn như vậy cùng với việc các kênh đầu tư trở nên ảm đạm và ẩn chứa nhiều rủi ro do biến động thị trường đã khiến dỏng tiền đổ dồn về ngân hàng khiến các kênh đầu tư như vàng, ngoại tệ, chứng khoán, bất động sản đã kiệt quệ này càng kiệt quệ thêm. Về dài hạn, nền kinh tế Việt Nam đang đứng trước nhiều thử thách.

Theo dự báo của Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) thì tỷ lệ lạm phát ở Việt Nam năm 2011 có thể lên đến 15,5% vượt xa mức kế hoạch kiềm chế lạm phát dưới mức 12% của chính phủ Việt Nam. Điều này khiến việc ngăn cản lạm phát càng trở nên khó khăn vì đây là mức dự báo trong hoàn cảnh các điều kiện đều thuận lợi không có biến động lớn. Với mức lạm phát như vậy, đời sống người dân rất khó khăn vì chủ yếu hàng hóa tiêu dùng và nhiên liệu đều phải nhập khẩu, Nhà nước lại đánh thuế nhập khẩu cao nhằm bảo vệ doanh nghiệp trong nước đã khiến hoạt động tiêu dùng giảm nhưng chỉ số tiêu dùng vẫn tăng. Vào ngày 01/05/2011, Chính phủ Việt Nam đã thông qua quyết định nâng mức lương cơ bản khu vực III lên 850.000 người/tháng nhằm ổn định đời sống nhân dân trước lạm phát nhưng để có thể nâng lương cơ bản thì Ngân hàng Nhà nước lại phải phát hành thêm tiền, mà phát hành thêm tiền thì lại gây ra lạm phát. Việt Nam đang ở thế tiến thoái lưỡng nan và đang cần các chính sách thật sự kịp thời và hiệu quả.

Với các nội dung vừa trình bày ở trên, câu hỏi đặt ra mà chúng ta cần thảo luận bao gồm các vấn đề như sau:

1. Trong Báo cáo thường niên Kinh tế Việt Nam năm 2011, của Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR) đưa ra ba kịch bản cho nền kinh tế Việt Nam, liệu trong 2 kịch bản đó thì kịch bản nào là phù hợp nhất, và lợi ích cũng như tác hại của mỗi kịch bản.

2. Việt Nam cần điều chỉnh chính sách tài khóa và giảm đầu tư công như thế nào cho hiệu quả để giảm bội chi ngân sách và phát hành thêm tiền.

Tư liệu tham khảo:

http://thongtinphapluatdansu.wordpress.com/2011/01/09/t%E1%BB%95ng-quan-kinh-t%E1%BA%BF-vi%E1%BB%87t-nam-nam-2010-v-khuy%E1%BA%BFn-ngh%E1%BB%8B-cho-nam-2011/

http://atpvietnam.com/vn/thongtinnganh/67007/index.aspx

http://vneconomy.vn/20110423082819954P0C19/tang-332-cpi-thang-42011-cao-nhat-3-nam-gan-day.htm

http://vneconomy.vn/20110425030421260P0C10/lai-nhap-sieu-14-ty-usd-tang-truong-dang-chiu-tac-dong-xau.htm


Theo dõi

Get every new post delivered to your Inbox.